- Thông tư 86/2026 và Nghị định 252/2026 có hiệu lực từ 01/07/2026: 5 thay đổi trực tiếp ảnh hưởng đến nhà máy FDI xuất nhập khẩu và những việc cần làm ngay
- Thay đổi 1: Mã cơ quan hải quan mới – bắt buộc 100% từ 01/07, không có thời gian chuyển tiếp
- Thay đổi 2: Khai thuế theo từng lần phát sinh – toàn diện hơn và bao gồm nhiều loại thuế hơn trước
- Thay đổi 3: Toàn bộ quy trình miễn, giảm, hoàn thuế chuyển sang môi trường số
- Thay đổi 4: Nghị định 252/2026 – Biện pháp cưỡng chế thuế mới và ngưỡng áp dụng cụ thể hơn
- Thay đổi 5: Thông tư 86 bổ sung quy định về kiểm tra lại khi phát hiện dấu hiệu vi phạm
- Một thay đổi bổ sung cần biết: Từ 01/09/2026 – Bốn nhóm người nộp thuế bị đưa vào diện giám sát trọng điểm
- Checklist cập nhật tuân thủ hải quan theo quy định mới – Tháng 7/2026
- Kết luận
- Cần hỗ trợ cập nhật quy trình tuân thủ hải quan?
Thông tư 86/2026 và Nghị định 252/2026 có hiệu lực từ 01/07/2026: 5 thay đổi trực tiếp ảnh hưởng đến nhà máy FDI xuất nhập khẩu và những việc cần làm ngay
Cập nhật chính sách xuất nhập khẩu – Hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Ngày 01/07/2026 không chỉ là ngày đầu tháng bình thường trong lịch vận hành của nhà máy FDI. Đây là thời điểm hơn 200 văn bản pháp luật đồng loạt có hiệu lực, trong đó ba văn bản tác động trực tiếp nhất đến quy trình xuất nhập khẩu hàng ngày là Thông tư 86/2026/TT-BTC về quản lý thuế hàng hóa xuất nhập khẩu, Nghị định 252/2026/NĐ-CP về các biện pháp cưỡng chế thuế và xử lý nợ thuế, và Thông tư 84/2026/TT-BTC về hoàn thuế VAT.
Cục Hải quan xác nhận các quy định mới được xây dựng theo hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Thuế và Hải quan, đồng thời cắt giảm thành phần hồ sơ, đơn giản hóa thủ tục về khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế và miễn, giảm thuế.
Định hướng dài hạn là tích cực – ít thủ tục hơn, số hóa hơn, liên thông dữ liệu hơn. Nhưng trong ngắn hạn, bất kỳ sự thay đổi pháp lý nào cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải cập nhật quy trình nội bộ trước khi có thể hưởng lợi từ cải cách. Với nhà máy FDI đang xử lý hàng chục đến hàng trăm tờ khai mỗi tháng, rủi ro từ việc tiếp tục vận hành theo quy trình cũ trong khi quy định đã thay đổi là rủi ro có thể định lượng được – bằng phí phạt, bằng tờ khai bị từ chối, và bằng thời gian thông quan bị kéo dài.
Dưới đây là phân tích chi tiết năm thay đổi quan trọng nhất và việc cụ thể cần làm.
Thay đổi 1: Mã cơ quan hải quan mới – bắt buộc 100% từ 01/07, không có thời gian chuyển tiếp
Đây là thay đổi kỹ thuật nhưng có tác động vận hành tức thì và không có ngoại lệ. Từ 01/07/2026, toàn bộ tờ khai mới bắt buộc sử dụng mã cơ quan hải quan mới. Mã cũ sẽ không còn được chấp nhận. Doanh nghiệp cần cập nhật ngay phần mềm khai báo, mã chi cục/cửa khẩu, tài khoản nộp thuế, hoàn thuế, bảo lãnh.
Không có thời gian chuyển tiếp, không có cơ chế dùng mã cũ song song với mã mới. Tờ khai nào vẫn dùng mã cũ sau 01/07 sẽ bị hệ thống từ chối và phải khai lại từ đầu.
Tại sao nhà máy FDI dễ bị ảnh hưởng hơn doanh nghiệp nội địa?
Nhiều nhà máy FDI sử dụng phần mềm ERP nội bộ (SAP, Oracle, các hệ thống do tập đoàn mẹ triển khai) với danh mục mã cơ quan hải quan được hardcode trong hệ thống, không tự động cập nhật theo thay đổi của Tổng cục Hải quan. Việc cập nhật đòi hỏi phối hợp với bộ phận IT hoặc nhà cung cấp phần mềm, có thể mất vài ngày đến vài tuần tùy cấu trúc hệ thống. Nếu chưa làm, đây là việc cần làm ngay trong tuần này.
Việc cần làm
Kiểm tra ngay hệ thống khai báo hải quan đang dùng (phần mềm nội bộ hoặc qua forwarder) đã được cập nhật mã mới chưa. Nếu khai báo qua forwarder, xác nhận bằng văn bản rằng forwarder đã cập nhật hệ thống và đang dùng mã mới cho toàn bộ tờ khai từ 01/07 trở đi.
Thay đổi 2: Khai thuế theo từng lần phát sinh – toàn diện hơn và bao gồm nhiều loại thuế hơn trước
Theo Thông tư 86/2026/TT-BTC, khai thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo từng lần phát sinh bao gồm khai thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế tự vệ, thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng.
Điểm quan trọng với nhà máy FDI là danh sách loại thuế phải khai theo từng lần phát sinh đã được mở rộng và quy định rõ hơn so với trước. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến những nhà máy nhập khẩu hàng hóa thuộc diện chịu nhiều loại thuế đồng thời – ví dụ hàng điện tử tiêu dùng vừa chịu thuế nhập khẩu vừa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc hàng hóa từ các quốc gia đang bị áp thuế chống bán phá giá tại Việt Nam.
Rủi ro thực tế
Template khai báo hải quan cũ có thể không đủ trường thông tin cho tất cả các loại thuế theo quy định mới, dẫn đến khai thiếu và phải khai bổ sung – đây là sai sót có thể bị xử phạt theo Nghị định 169/2026 về xử phạt vi phạm hành chính hải quan.
Việc cần làm
Rà soát lại template khai báo hải quan chuẩn đang dùng, đặc biệt với các mã hàng nhập khẩu có nhiều loại thuế đồng thời. Nếu sử dụng dịch vụ khai báo qua đại lý hải quan hoặc forwarder, xác nhận họ đã cập nhật template theo Thông tư 86.
Thay đổi 3: Toàn bộ quy trình miễn, giảm, hoàn thuế chuyển sang môi trường số
Theo Thông tư 86/2026, hồ sơ thuế được thực hiện chủ yếu bằng phương thức điện tử thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu hải quan. Quy trình miễn, giảm, hoàn thuế, gia hạn nộp thuế, xử lý thuế nộp thừa, kiểm tra sau hoàn thuế và kiểm tra sử dụng hàng hóa miễn thuế cũng được số hóa, đồng thời cắt giảm nhiều thủ tục không còn phù hợp.
Đây là thay đổi hai mặt: tích cực vì giảm hồ sơ giấy và rút ngắn thời gian xử lý, nhưng đòi hỏi nhà máy FDI phải có hệ thống lưu trữ chứng từ điện tử đầy đủ và có thể nộp qua hệ thống của Hải quan thay vì nộp bản giấy như trước.
Tác động đối với nhà máy FDI
Tác động quan trọng nhất với nhà máy FDI có hàng hóa miễn thuế (máy móc nhập khẩu tạo tài sản cố định theo dự án đầu tư): kiểm tra sử dụng hàng hóa miễn thuế nay cũng chuyển sang hệ thống số, nghĩa là cơ quan hải quan có thể truy cập và đối chiếu dữ liệu nhanh hơn.
Nhà máy nào chưa có hệ thống lưu trữ chứng từ miễn thuế đầy đủ và có thể truy xuất nhanh sẽ gặp khó khăn khi có yêu cầu kiểm tra.
Ngoài ra, Nghị định 252/2026 quy định hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế phải được giải quyết chậm nhất trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi cơ quan hải quan ban hành kết luận kiểm tra. Thời hạn 10 ngày là cam kết rõ ràng từ phía cơ quan nhà nước – nhưng đổi lại doanh nghiệp cũng phải nộp hồ sơ điện tử đầy đủ ngay từ đầu để được hưởng thời hạn này.
Việc cần làm
Kiểm tra hệ thống lưu trữ chứng từ nội bộ – tất cả tờ khai hải quan, chứng từ miễn thuế, hồ sơ hoàn thuế có ở định dạng điện tử và có thể nộp qua hệ thống của Hải quan không?
Nếu hiện đang lưu trữ chủ yếu bản giấy, cần số hóa và xây dựng quy trình lưu trữ điện tử chuẩn ngay trong Q3/2026.
Thay đổi 4: Nghị định 252/2026 – Biện pháp cưỡng chế thuế mới và ngưỡng áp dụng cụ thể hơn
Nghị định 252/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều nội dung đáng chú ý như rút ngắn thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ, và mở rộng điều kiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh khi dữ liệu nộp thuế chưa được cập nhật kịp thời trên hệ thống.
Điểm mới đáng chú ý nhất với nhà máy FDI là quy định về ngưỡng nợ thuế chưa bị cưỡng chế: cơ quan thuế chưa áp dụng cưỡng chế đối với tổ chức nợ thuế dưới 3 triệu đồng hoặc cá nhân, hộ kinh doanh nợ dưới 1 triệu đồng. Điều này giúp tránh tình trạng bị cưỡng chế vì chênh lệch nhỏ do lỗi hệ thống hoặc chậm cập nhật dữ liệu.
Tuy nhiên, điểm quan trọng hơn là biện pháp cưỡng chế mới được bổ sung lần đầu tiên: lần đầu tiên quy định về nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản được bổ sung như một biện pháp cưỡng chế đối với doanh nghiệp chây ì nợ thuế kéo dài sau khi đã áp dụng các biện pháp khác nhưng không thu hồi được nợ.
Tác động đối với nhà máy FDI
Với nhà máy FDI, điều này có nghĩa là nợ thuế hải quan kéo dài (bao gồm thuế nhập khẩu, thuế VAT nhập khẩu chưa nộp) không chỉ dẫn đến phạt chậm nộp mà trong trường hợp cực đoan có thể dẫn đến yêu cầu mở thủ tục phá sản – một biện pháp có tác động pháp lý và uy tín nghiêm trọng.
Đồng thời, quy định mới cũng làm rõ việc kế thừa nghĩa vụ thuế khi doanh nghiệp chuyển đổi loại hình và bổ sung cơ chế xử lý đối với các khoản thuế đã được xóa nhưng phải phục hồi theo quyết định của tòa án. Với nhà máy FDI trong quá trình tái cơ cấu hoặc thay đổi mô hình hoạt động, đây là điểm cần tham vấn pháp lý trước khi thực hiện.
Việc cần làm
Rà soát ngay toàn bộ tình trạng nợ thuế hải quan hiện tại (thuế nhập khẩu, VAT nhập khẩu, các loại thuế đặc biệt nếu có). Nếu có bất kỳ khoản nào đang nợ quá hạn, xử lý ngay trong tháng 7 trước khi hệ thống cưỡng chế mới được áp dụng đồng bộ. Kiểm tra trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Hải quan về tình trạng nợ thuế của doanh nghiệp.
Thay đổi 5: Thông tư 86 bổ sung quy định về kiểm tra lại khi phát hiện dấu hiệu vi phạm
Thông tư 86 bổ sung quy định về kiểm tra lại trong trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm chưa được xử lý đầy đủ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phòng ngừa thất thu ngân sách.
Quy định này mở rộng cơ sở pháp lý để cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra sau thông quan hoặc kiểm tra lại đối với các tờ khai đã được thông quan trước đó nhưng có dấu hiệu vi phạm chưa được phát hiện hoặc xử lý đầy đủ. Kết hợp với quyền kiểm tra sau thông quan trong vòng 5 năm theo Luật Hải quan, điều này có nghĩa là hồ sơ của tất cả tờ khai trong vòng 5 năm gần nhất đều có thể bị kiểm tra lại nếu cơ quan hải quan có căn cứ.
Tác động đối với nhà máy FDI
Với nhà máy FDI, điểm rủi ro cao nhất là các tờ khai có mã HS code phức tạp, trị giá hải quan từ giao dịch nội bộ tập đoàn (related party transactions), hoặc sử dụng C/O ưu đãi – ba nhóm mà như đã phân tích trong bài viết về kiểm tra sau thông quan, hải quan thường tập trung kiểm tra nhiều nhất.
Việc cần làm
Đây không phải việc cần làm ngay trong một tuần, nhưng là việc cần đưa vào kế hoạch compliance Q3/2026: tổ chức tự rà soát nội bộ hồ sơ hải quan từ 2023 đến nay, tập trung vào các tờ khai có giá trị lớn, mã hàng mới, hoặc sử dụng C/O ưu đãi. Nếu phát hiện sai sót, chủ động khai bổ sung trước khi bị phát hiện qua kiểm tra để được hưởng mức xử lý nhẹ hơn theo quy định.
Một thay đổi bổ sung cần biết: Từ 01/09/2026 – Bốn nhóm người nộp thuế bị đưa vào diện giám sát trọng điểm
Theo thông tin mới nhất công bố ngày 17/07/2026, từ 01/09/2026, sẽ có thêm bốn nhóm người nộp thuế được đưa vào diện giám sát trọng điểm của cơ quan Thuế và Hải quan.
Mặc dù hướng dẫn triển khai chi tiết vẫn đang được cập nhật, đây là nội dung mà các nhà máy FDI cần theo dõi sát trong suốt tháng 8 để xác định doanh nghiệp mình có thuộc diện giám sát hay không và cần chuẩn bị những gì trước ngày 01/09/2026.
Checklist cập nhật tuân thủ hải quan theo quy định mới – Tháng 7/2026
Việc cần làm ngay trong tuần này
- Xác nhận hệ thống khai báo hải quan (nội bộ hoặc thông qua forwarder) đã được cập nhật sang mã cơ quan hải quan mới. Nếu khai báo qua bên thứ ba, yêu cầu forwarder hoặc đại lý hải quan xác nhận bằng văn bản.
- Kiểm tra tình trạng nợ thuế hải quan hiện tại trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Hải quan. Nếu có bất kỳ khoản thuế quá hạn nào, cần xử lý ngay trong tuần này.
- Thông báo cho bộ phận Kế toán và Tài chính về danh mục đầy đủ các loại thuế cần khai theo Thông tư 86 nhằm đảm bảo mẫu hóa đơn và chứng từ nội bộ phù hợp với quy định mới.
Việc cần hoàn thành trong tháng 7
- Rà soát template khai báo hải quan chuẩn để đảm bảo đầy đủ các trường thông tin cho toàn bộ các loại thuế theo Thông tư 86, đặc biệt đối với các mặt hàng chịu nhiều loại thuế đồng thời.
- Kiểm tra hệ thống lưu trữ chứng từ nội bộ nhằm đảm bảo tờ khai hải quan, chứng từ miễn thuế và hồ sơ hoàn thuế đều đã được lưu trữ dưới dạng điện tử và sẵn sàng nộp qua hệ thống Hải quan.
- Đối với các nhà máy có hàng hóa miễn thuế (máy móc, thiết bị nhập khẩu tạo tài sản cố định), cần kiểm tra lại danh mục tài sản miễn thuế, tình trạng sử dụng thực tế và toàn bộ chứng từ liên quan.
- Tham vấn chuyên gia pháp lý nếu doanh nghiệp đang trong quá trình tái cơ cấu hoặc chuyển đổi loại hình hoạt động, bởi quy định mới về kế thừa nghĩa vụ thuế cần được hiểu đầy đủ trước khi triển khai.
Việc cần đưa vào kế hoạch tuân thủ Quý III/2026
- Tổ chức rà soát nội bộ toàn bộ hồ sơ hải quan giai đoạn 2023–2026, tập trung vào các tờ khai có giá trị lớn, các mã hàng có rủi ro về phân loại HS và các tờ khai sử dụng C/O ưu đãi.
- Xây dựng quy trình số hóa chứng từ hải quan chuẩn nếu doanh nghiệp hiện chưa triển khai, ưu tiên nhóm hồ sơ miễn thuế và hoàn thuế.
- Theo dõi các hướng dẫn chi tiết về bốn nhóm người nộp thuế thuộc diện giám sát trọng điểm từ ngày 01/09/2026 để đánh giá mức độ rủi ro và có phương án chuẩn bị phù hợp.
- Cập nhật nội dung đào tạo nội bộ cho bộ phận Xuất nhập khẩu về các quy định mới, đặc biệt là khai thuế theo từng lần phát sinh và quy trình nộp hồ sơ điện tử.
Kết luận
Đợt thay đổi pháp lý có hiệu lực từ 01/07/2026 là một trong những đợt cải cách lớn nhất trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, định hướng xuyên suốt của các quy định mới rất rõ ràng: thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát tuân thủ.
Những nhà máy FDI cập nhật đầy đủ và kịp thời các quy trình nội bộ sẽ được hưởng lợi từ thời gian thông quan nhanh hơn và giảm bớt các thủ tục giấy tờ. Ngược lại, doanh nghiệp vẫn vận hành theo quy trình cũ có thể đối mặt với nguy cơ tờ khai bị từ chối, bị xử phạt do khai sai và kéo dài thời gian thông quan – đúng vào giai đoạn chuẩn bị bước vào mùa cao điểm xuất khẩu cuối năm.
Cần hỗ trợ cập nhật quy trình tuân thủ hải quan?
THT Cargo Logistics đồng hành cùng các nhà máy FDI trong việc rà soát quy trình khai báo hải quan theo quy định mới, kiểm tra hệ thống khai báo đã được cập nhật đầy đủ và chính xác, đồng thời tư vấn xử lý các tình huống phát sinh trong giai đoạn chuyển đổi.
Nếu doanh nghiệp của bạn cần đánh giá tổng thể quy trình xuất nhập khẩu và mức độ tuân thủ theo các quy định mới, hãy liên hệ THT Cargo Logistics để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ.
Visits: 12

