MÙA CAO ĐIỂM VẬN TẢI BIỂN: NHÀ MÁY FDI CẦN CHỦ ĐỘNG ĐỂ TRÁNH GIÁN ĐOẠN CHUỖI CUNG ỨNG

Mùa cao điểm vận tải biển không chỉ là giai đoạn giá cước tăng. Với các nhà máy FDI có kế hoạch sản xuất, xuất hàng và giao hàng theo lịch cố định, đây còn là thời điểm tiềm ẩn nhiều rủi ro: thiếu chỗ trên tàu, thiếu container rỗng, lịch tàu thay đổi, hàng bị dời chuyến và phát sinh chi phí ngoài kế hoạch.

Trong hoạt động sản xuất công nghiệp, một lô hàng xuất trễ không đơn thuần là chậm một chuyến tàu. Việc này có thể ảnh hưởng đến cam kết giao hàng với khách nước ngoài, kế hoạch bán hàng, lịch phân phối, uy tín của nhà máy và thậm chí làm gián đoạn dây chuyền sản xuất của đối tác ở đầu nhận hàng.

Vì vậy, đối với các doanh nghiệp FDI, việc chuẩn bị kế hoạch logistics trước mùa cao điểm là yếu tố quan trọng để kiểm soát chi phí, hạn chế rủi ro và duy trì sự ổn định của chuỗi cung ứng.

1. Mùa cao điểm vận tải biển thường diễn ra khi nào?

Mùa cao điểm vận tải biển thường rơi vào giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 10 hằng năm, khi nhu cầu vận chuyển hàng hóa từ châu Á đi Mỹ, châu Âu và các thị trường tiêu dùng lớn tăng mạnh để chuẩn bị cho mùa mua sắm cuối năm như Black Friday, Cyber Monday, Giáng sinh và các dịp lễ hội.

Đối với Việt Nam, đây cũng là thời điểm nhiều nhóm hàng xuất khẩu tăng sản lượng, đặc biệt là điện tử, linh kiện, máy móc, dệt may, giày dép, nội thất, hàng tiêu dùng và các sản phẩm công nghiệp.

Khi nhiều doanh nghiệp cùng đẩy hàng trong một giai đoạn ngắn, áp lực lên hãng tàu, container rỗng, cảng biển và hệ thống vận chuyển nội địa sẽ tăng lên đáng kể. Đây là nguyên nhân khiến lịch vận chuyển dễ biến động hơn so với các tháng thấp điểm.

2. Vì sao mùa cao điểm làm giá cước và lịch tàu biến động?

Trong mùa cao điểm, nhu cầu booking thường tăng nhanh hơn khả năng cung ứng thực tế của thị trường. Tàu, container rỗng và slot vận chuyển không thể bổ sung ngay lập tức trong thời gian ngắn.

Khi slot trên tàu nhanh chóng được lấp đầy, hãng tàu có thể điều chỉnh giá cước theo tình hình cung – cầu. Ngoài cước biển cơ bản, doanh nghiệp cũng có thể gặp thêm các khoản phụ phí mùa cao điểm, phụ phí mất cân bằng container, phụ phí cảng hoặc các chi phí phát sinh do thay đổi lịch tàu.

Đối với những doanh nghiệp đặt booking sát ngày, chưa có kế hoạch sản lượng ổn định hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào giá spot từng lô, rủi ro biến động chi phí sẽ cao hơn. Trong một số trường hợp, dù doanh nghiệp chấp nhận giá cao hơn, việc có được chỗ trên chuyến tàu mong muốn vẫn không hoàn toàn chắc chắn.

3. Rollover là gì và vì sao nhà máy FDI cần đặc biệt lưu ý?

Rollover là tình trạng container đã có booking nhưng không được xếp lên chuyến tàu dự kiến ban đầu, mà bị dời sang chuyến sau.

Đây là một trong những rủi ro thường gặp trong mùa cao điểm và có thể gây ảnh hưởng lớn đến kế hoạch giao hàng của doanh nghiệp. Nguyên nhân rollover có thể đến từ nhiều yếu tố như:

• Tàu đầy slot do lượng booking tăng cao.
• Hãng tàu ưu tiên khách hàng có hợp đồng dài hạn hoặc sản lượng ổn định.
• Cảng đi, cảng đến hoặc cảng trung chuyển bị ùn tắc.
• Lịch tàu thay đổi, blank sailing hoặc điều chỉnh tuyến dịch vụ.
• Hàng không kịp hạ bãi, không kịp cut-off hoặc chứng từ hoàn tất chậm.
• Container rỗng khan hiếm tại một số khu vực hoặc depot.

Với nhà máy FDI, rủi ro rollover cần được xem là rủi ro chuỗi cung ứng, không chỉ là vấn đề của bộ phận logistics. Một container bị dời chuyến có thể kéo theo việc trễ lịch giao hàng, trễ lịch lắp ráp, trễ kế hoạch phân phối hoặc ảnh hưởng đến đánh giá năng lực giao hàng của nhà cung cấp.

4. Những tuyến vận tải biển thường chịu áp lực cao trong mùa peak season

Không phải tuyến vận chuyển nào cũng có mức độ rủi ro giống nhau. Tuy nhiên, trong mùa cao điểm, một số tuyến thường chịu áp lực lớn hơn do nhu cầu hàng hóa tăng mạnh và năng lực khai thác bị giới hạn.

Tuyến Việt Nam – Bờ Tây Hoa Kỳ

Đây là một trong những tuyến có lưu lượng hàng lớn từ châu Á đi Mỹ. Các cảng như Los Angeles và Long Beach thường tiếp nhận khối lượng container rất cao trong mùa cao điểm.

Những lô hàng điện tử, nội thất, hàng tiêu dùng, dệt may, giày dép và linh kiện công nghiệp thường chịu áp lực lớn về lịch tàu và slot vận chuyển. Với các booking đặt muộn hoặc chưa có kế hoạch cố định, nguy cơ bị dời chuyến có thể tăng cao.

Tuyến Việt Nam – Bờ Đông Hoa Kỳ

Tuyến đi Bờ Đông Hoa Kỳ thường có thời gian vận chuyển dài hơn và có thể phụ thuộc vào hành trình qua kênh đào hoặc cảng trung chuyển. Vì vậy, nếu một mắt xích trong hành trình bị chậm, toàn bộ lịch trình giao hàng có thể bị ảnh hưởng.

Đối với các đơn hàng có deadline chặt, doanh nghiệp cần tính thêm thời gian dự phòng thay vì chỉ dựa trên transit time lý thuyết.

Tuyến Việt Nam – Châu Âu

Các cảng lớn tại châu Âu như Rotterdam, Hamburg, Antwerp hoặc các cảng trung chuyển liên quan thường có lưu lượng container lớn trong giai đoạn chuẩn bị cho mùa bán hàng cuối năm.

Khi nhu cầu tăng mạnh, doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu có thể gặp rủi ro về lịch tàu, thời gian trung chuyển, thời gian giải phóng hàng và biến động chi phí vận chuyển.

Tuyến Trung Đông, Ấn Độ và các thị trường khác

So với tuyến Mỹ và châu Âu, mức độ căng thẳng có thể khác nhau theo từng thời điểm. Tuy nhiên, khi hàng hóa tập trung vào cùng một giai đoạn, hãng tàu vẫn có thể giới hạn slot, điều chỉnh lịch hoặc ưu tiên các khách hàng có sản lượng đều.

Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ theo dõi các tuyến lớn mà cần đánh giá rủi ro theo từng thị trường xuất nhập khẩu cụ thể của mình.

5. Rollover và trễ lịch tàu có thể gây ra những rủi ro gì?

Khi hàng bị rollover hoặc lịch tàu thay đổi, doanh nghiệp có thể đối mặt với nhiều hệ quả ngoài dự kiến.

Trước hết là trễ tiến độ giao hàng cho khách nước ngoài. Với các nhà máy sản xuất theo kế hoạch cố định, việc chậm hàng có thể ảnh hưởng đến cam kết hợp đồng, uy tín nhà cung cấp và đánh giá năng lực giao hàng.

Tiếp theo là nguy cơ phát sinh chi phí logistics, bao gồm lưu kho, lưu bãi, lưu container, chi phí điều chỉnh vận chuyển nội địa, chi phí đổi lịch, hoặc phải chuyển sang phương án vận chuyển khác với mức giá cao hơn.

Nghiêm trọng hơn, nếu hàng hóa là nguyên vật liệu, linh kiện hoặc thiết bị phục vụ sản xuất, việc chậm lịch nhập khẩu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dây chuyền sản xuất. Trong một số trường hợp, chi phí do gián đoạn sản xuất còn lớn hơn rất nhiều so với phần tăng của cước vận chuyển.

Đây là lý do doanh nghiệp FDI cần xem mùa cao điểm vận tải biển là một hạng mục quản trị rủi ro, không chỉ là vấn đề đặt booking.

6. Nhà máy FDI cần chuẩn bị gì trước mùa cao điểm?

Để hạn chế rủi ro trong mùa peak season, doanh nghiệp nên chủ động từ sớm thay vì chờ đến khi có đơn hàng mới bắt đầu tìm lịch tàu.

Lập kế hoạch xuất nhập khẩu sớm

Doanh nghiệp nên rà soát kế hoạch sản xuất, kế hoạch giao hàng và forecast đơn hàng trước mùa cao điểm. Với các tuyến đi Mỹ, châu Âu hoặc các lô hàng có deadline quan trọng, nên đặt booking sớm hơn thông thường để tăng khả năng có chỗ.

Chủ động làm việc với đối tác logistics

Doanh nghiệp cần chia sẻ sớm kế hoạch sản lượng, tuyến vận chuyển, thời gian giao hàng và mức độ ưu tiên của từng lô hàng với đơn vị logistics. Việc này giúp đối tác có cơ sở làm việc trước với hãng tàu, kiểm tra lịch phù hợp và đề xuất phương án dự phòng.

Kiểm soát chặt cut-off và chứng từ

Trong mùa cao điểm, chỉ một lỗi nhỏ về chứng từ, chậm hạ bãi, sai lịch đóng hàng hoặc không kịp cut-off cũng có thể khiến lô hàng bị lỡ chuyến. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ commercial invoice, packing list, shipping instruction, VGM, booking confirmation, lịch đóng hàng và thời hạn hạ container.

Có phương án dự phòng cho lô hàng quan trọng

Với các đơn hàng gấp, hàng có cam kết giao chặt hoặc hàng phục vụ dây chuyền sản xuất, doanh nghiệp nên chuẩn bị sẵn phương án thay thế như tuyến khác, cảng khác, hãng tàu khác, lịch tàu gần nhất hoặc phương án air freight cho một phần hàng thật sự cấp bách.

Không chỉ chọn theo giá thấp nhất

Trong mùa cao điểm, giá thấp không phải lúc nào cũng là phương án an toàn nhất. Doanh nghiệp cần cân nhắc đồng thời giữa giá cước, độ ổn định của lịch tàu, khả năng giữ slot, thời gian vận chuyển, rủi ro trung chuyển và năng lực xử lý phát sinh.

Một phương án rẻ hơn nhưng rủi ro rollover cao có thể khiến tổng chi phí thực tế lớn hơn nhiều so với dự kiến ban đầu.

7. THT Cargo Logistics đồng hành cùng doanh nghiệp trong mùa cao điểm

Peak Season là giai đoạn doanh nghiệp cần quản trị logistics chủ động hơn bình thường. Việc lập kế hoạch sớm, lựa chọn tuyến vận chuyển phù hợp, kiểm soát chứng từ và có phương án dự phòng sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ rollover, hạn chế phát sinh chi phí và đảm bảo tiến độ giao hàng.

Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp FDI trong các lĩnh vực điện tử, cơ khí, hóa chất, nội thất, linh kiện và sản xuất công nghiệp, THT Cargo Logistics hỗ trợ khách hàng trong việc:

Trong bối cảnh thị trường vận tải biển luôn có nhiều biến động, sự chủ động trong kế hoạch logistics chính là yếu tố giúp doanh nghiệp FDI bảo vệ tiến độ sản xuất, duy trì uy tín giao hàng và ổn định chuỗi cung ứng.