Căng thẳng tại eo biển Hormuz có thể đẩy chi phí logistics toàn cầu tăng cao

Căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông đang tiếp tục leo thang khi Donald Trump đưa ra tối hậu thư yêu cầu Iran phải mở hoàn toàn tuyến vận tải qua Strait of Hormuz trong vòng 48 giờ, nếu không Mỹ có thể tiến hành các biện pháp quân sự nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, từ đó có thể tác động trực tiếp đến thị trường vận tải biển, hàng không và chi phí logistics toàn cầu.

Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược kết nối khu vực Vịnh Ba Tư với các tuyến vận tải quốc tế. Đây là tuyến đường vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu mỏ toàn cầu, khiến khu vực này trở thành một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của chuỗi cung ứng năng lượng thế giới.

Bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể kéo theo:

• Giá dầu tăng
• Chi phí nhiên liệu vận tải tăng
• Giá cước vận tải biển và hàng không tăng
• Rủi ro chậm trễ giao hàng
• Biến động chuỗi cung ứng toàn cầu

Mặc dù Iran tuyên bố eo biển vẫn mở đối với tàu quốc tế, việc có thể hạn chế tàu của một số quốc gia được xem là yếu tố làm gia tăng rủi ro cho vận tải quốc tế.

Tác động đến vận tải biển

Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, vận tải biển là lĩnh vực chịu ảnh hưởng đầu tiên.

Một số tác động có thể xảy ra gồm:

• Tàu dầu và tàu container tránh khu vực Trung Đông
• Các hãng tàu điều chỉnh tuyến vận tải
• Phí bảo hiểm tàu tăng mạnh
• Phát sinh war risk surcharge
• Một số hãng tàu có thể tạm dừng tuyến Trung Đông
• Giá dầu tăng dẫn đến bunker surcharge tăng

Khi chi phí nhiên liệu và bảo hiểm tăng, giá cước vận tải biển thường sẽ tăng theo, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Tác động đến vận tải hàng không

Không chỉ vận tải biển, vận tải hàng không cũng chịu tác động khi nhiều hãng bay phải tránh không phận khu vực Trung Đông.

Điều này dẫn đến:

• Đường bay dài hơn
• Chi phí nhiên liệu tăng
• Thời gian vận chuyển kéo dài
• Giá cước vận tải hàng không tăng

Trong bối cảnh nhiều tuyến bay Á – Âu đi qua khu vực Trung Đông, việc thay đổi đường bay có thể ảnh hưởng đáng kể đến năng lực vận tải hàng không quốc tế.

Địa chính trị đang trở thành yếu tố chi phối logistics toàn cầu

Sự kiện liên quan đến eo biển Hormuz cho thấy một xu hướng lớn của ngành logistics trong những năm gần đây: địa chính trị đang trở thành yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hiện nay, các yếu tố tác động mạnh đến logistics bao gồm:

1. Xung đột và chiến tranh
2. Giá dầu và năng lượng
3. Gián đoạn tuyến vận tải
4. Rủi ro bảo hiểm và an ninh hàng hải
5. Chính sách thương mại và trừng phạt

Nhiều chuyên gia nhận định chuỗi cung ứng toàn cầu đang bước vào giai đoạn mới, nơi logistics không còn tối ưu theo tuyến đường ngắn nhất mà theo tuyến đường an toàn nhất.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Trước những biến động địa chính trị có thể ảnh hưởng đến vận tải quốc tế, doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên chủ động xây dựng phương án dự phòng trong kế hoạch logistics.

Một số lưu ý gồm:

• Giá cước vận tải có thể tiếp tục tăng
• Thời gian vận chuyển có thể kéo dài
• Doanh nghiệp nên chuẩn bị phương án rerouting
• Kiểm tra các phụ phí như fuel surcharge và war risk surcharge
• Cân nhắc sử dụng vận tải đa phương thức (sea–air)
• Đặt booking sớm hơn để đảm bảo chỗ

Việc chủ động kế hoạch vận chuyển và theo dõi sát tình hình thị trường sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro chi phí và chậm trễ giao hàng.

Kết Luận

Các hãng tàu và hãng hàng không hiện đang phải điều chỉnh hoạt động logistics nhằm đảm bảo an toàn tuyến vận chuyển và duy trì độ tin cậy dịch vụ trong bối cảnh rủi ro tại khu vực Trung Đông gia tăng. Tuy nhiên, nếu tình hình địa chính trị tiếp tục căng thẳng, nhiều khả năng các loại phụ phí vận tải, phụ phí nhiên liệu và war risk surcharge sẽ tiếp tục được điều chỉnh trong thời gian tới.

Chuỗi cung ứng toàn cầu vì vậy vẫn đang chịu áp lực lớn từ chi phí vận hành tăng cao, thời gian vận chuyển kéo dài và rủi ro gián đoạn tuyến vận tải.

Do đó, doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên chủ động kế hoạch vận chuyển, theo dõi phụ phí và đặt chỗ sớm để hạn chế rủi ro chi phí và thời gian giao hàng trong giai đoạn thị trường biến động.