Hoạt động xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp, đặc biệt là khối FDI, ngày càng phức tạp do sự thay đổi liên tục của chính sách và yêu cầu tuân thủ.

Thông qua khảo sát nhanh với cộng đồng nhân sự XNK, THT CARGO LOGISTICS đã tổng hợp được một số vấn đề thực tế nổi bật mà doanh nghiệp đang gặp phải.

1.Khó khăn lớn nhất không nằm ở nghiệp vụ, mà ở rủi ro chính sách

Các vấn đề được đề cập nhiều nhất bao gồm:

• Chính sách luật/ văn bản hành chính nhà nước liên quan
• Nhân sự XNK chưa có kinh nghiệm
• Thiếu tính liên kết/ đồng nhất dữ liệu giữa XNK – Kế toán – Kho/ Sản xuất
• Quản lý kho/ phế liệu/ phế phẩm
• Năng lực dịch vụ khai báo và nhà vận tải
• Bất cập trong việc làm việc với Hải quan, các cơ quan chuyên ngành
• Thủ tục kiểm tra chuyên ngành (hóa chất, tiền chất, giám định, hợp chủng hợp quy, kiểm dịch…)
• Vấn đề cước quốc tế và hỗ trợ đầu nước ngoài

Hình 1: Chính sách và năng lực nội bộ là hai nhóm khó khăn nổi bật nhất

 Điều này cho thấy:

Doanh nghiệp không chỉ gặp khó khăn trong “làm đúng”, mà còn trong “đảm bảo không sai”.

2. Những nghiệp vụ tiêu tốn nhiều nguồn lực nhất

Các công việc mất nhiều thời gian nhất:

• Phân loại HS code
• Báo cáo quyết toán
• Không nắm thủ tục kiểm tra chuyên ngành (hóa chất, kiểm dịch, giám định…)
• C/O – xuất xứ hàng hóa
• Xây dựng BOM – định mức
• Thiếu dịch vụ hỗ trợ tư vấn
• Chuẩn bị chứng từ xuất nhập khẩu
• Xác định trị giá tính thuế
• Kiểm soát xe vận tải nội địa (thông tin xe, giờ giấc…)
• Kiểm tra cước, lịch tàu/ máy bay

Hình 2: HS code, báo cáo quyết toán và kiểm tra chuyên ngành là các nghiệp vụ tiêu tốn nhiều nguồn lực nhất

 Đây đều là những nghiệp vụ:

• Phức tạp
• Dễ sai
• Rủi ro cao khi bị kiểm tra

3.Nhu cầu lớn nhất: tư vấn thực tế, không phải lý thuyết

Kết quả khảo sát cho thấy doanh nghiệp đánh giá cao:

• Hỗ trợ cập nhật luật/ chính sách XNK thay đổi
• Tư vấn thủ tục chuyên sâu
• Tư vấn case thực tế
• Báo cáo quyết toán
• Phân loại HS code
• Hỗ trợ Dịch vụ XNK
• Hỗ trợ Dịch vụ vận tải
• Tư vấn cước, điều kiện thanh toán quốc tế
• Giấy phép đầu tư và chuyên ngành

Hình 3: Doanh nghiệp ưu tiên nội dung mang tính thực tế và quản trị rủi ro

Điều này phản ánh rõ:

Doanh nghiệp cần “giải pháp áp dụng được”, không chỉ là thông tin.

4.Xu hướng nhu cầu trong thời gian tới

Các chủ đề được quan tâm:

• HS code & trị giá
• Kiểm tra sau thông quan
• Quản lý rủi ro
• Quy trình DN FDI

 Đây cũng là các lĩnh vực doanh nghiệp cần nâng cao năng lực nội bộ.

5.Góc nhìn từ THT CARGO LOGISTICS

Từ kết quả khảo sát và quá trình tư vấn thực tế cho các doanh nghiệp, THT CARGO LOGISTICS nhận thấy 3 xu hướng chính trong hoạt động xuất nhập khẩu hiện nay:

a/ Rủi ro tuân thủ đang ngày càng gia tăng

Việc thực hiện các thủ tục hải quan về mặt nghiệp vụ không quá phức tạp, tuy nhiên thách thức lớn nằm ở việc thực hiện đúng và đầy đủ theo quy định.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp không gặp khó khăn khi làm thủ tục, nhưng lại phát sinh rủi ro khi:

• Kiểm tra sau thông quan
• Bị truy thu thuế
• Hoặc xử phạt do sai sót trong quá trình khai báo

Do đó, yếu tố quan trọng không chỉ là “làm được”, mà là làm đúng và kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.

b/ Doanh nghiệp còn thiếu nguồn lực chuyên sâu về XNK

Một thực tế phổ biến là nhiều doanh nghiệp, đặc biệt tại các khu công nghiệp ngoài trung tâm, gặp khó khăn trong việc:

• Tuyển dụng nhân sự XNK có kinh nghiệm
• Duy trì đội ngũ có năng lực ổn định

Bên cạnh yếu tố địa lý, chi phí nhân sự trong giai đoạn đầu vận hành cũng là một rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể đầu tư đầy đủ nguồn lực chuyên sâu.

 Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp phải vừa vận hành vừa “tự học – tự xử lý”, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

c/ Nhu cầu tư vấn thực tế ngày càng rõ rệt

Mặc dù hệ thống văn bản pháp luật (thông tư, nghị định…) ngày càng hoàn thiện, nhưng trong quá trình áp dụng thực tế vẫn tồn tại:

• Cách hiểu khác nhau giữa các bên
• Sự khác biệt trong thực thi giữa các khu vực, chi cục hải quan
• Những tình huống phát sinh chưa được hướng dẫn cụ thể

Vì vậy, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào văn bản pháp luật, mà cần kết hợp với kinh nghiệm thực tế và cách xử lý tình huống phù hợp.

Kết luận từ góc nhìn THT

Hoạt động xuất nhập khẩu hiện nay không chỉ là vận hành thủ tục, mà là bài toán quản trị rủi ro và tuân thủ.

Trong đó:

• Hiểu đúng quy định
• Kết hợp kinh nghiệm thực tế
• Và chủ động kiểm soát rủi ro

là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả và bền vững.

Từ những vấn đề và xu hướng nêu trên, có thể thấy hoạt động xuất nhập khẩu hiện nay không chỉ dừng lại ở việc xử lý thủ tục, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải có tư duy quản trị rủi ro và tuân thủ một cách bài bản.

Trong quá trình vận hành, mỗi doanh nghiệp sẽ có những tình huống và đặc thù riêng. Việc trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tế giữa những người làm nghề sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế rủi ro không đáng có.

THT CARGO LOGISTICS hiện đang duy trì một cộng đồng chia sẻ và tư vấn miễn phí dành cho anh/chị đang làm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại các nhà máy sản xuất, đặc biệt là khối doanh nghiệp FDI.

Anh/chị có thể tham gia để:

• Trao đổi các tình huống thực tế
• Cập nhật thông tin, chính sách mới
• Và cùng chia sẻ kinh nghiệm trong công việc

 Nếu anh/chị quan tâm, có thể để lại thông tin hoặc liên hệ với THT thông qua zalo OA để được gửi thông tin tham gia cộng đồng.