Hải quan siết chặt chống gian lận thương mại: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chuẩn bị gì?

Trong bối cảnh kim ngạch xuất nhập khẩu tiếp tục tăng, Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan đang đẩy mạnh các biện pháp kiểm tra, giám sát và xử lý gian lận thương mại nhằm bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch và đảm bảo nguồn thu ngân sách. Trọng tâm của đợt siết chặt này tập trung vào các hành vi gian lận trong khai báo hải quan, đặc biệt liên quan đến mã HS, trị giá tính thuế và chứng từ xuất xứ hàng hóa.

Theo các cơ quan quản lý, nhiều nhóm hàng có nguy cơ gian lận cao đang được đưa vào diện kiểm soát tăng cường, bao gồm hàng tiêu dùng, điện tử, dược phẩm, nông sản và linh kiện. Các biện pháp này không chỉ áp dụng tại cửa khẩu đường biển mà còn được triển khai đồng loạt tại khu vực biên giới, kho bãi và trong công tác hậu kiểm sau thông quan.

1.Hải quan tăng cường hậu kiểm và truy thu thuế

Một điểm đáng chú ý trong giai đoạn hiện nay là sự chuyển dịch rõ rệt từ kiểm tra tại thời điểm thông quan sang hậu kiểm và truy thu thuế. Cơ quan hải quan tập trung rà soát hồ sơ lịch sử, dữ liệu khai báo và chuỗi giao dịch để phát hiện các hành vi khai sai mã HS, gian lận trị giá hoặc sử dụng chứng từ xuất xứ không phù hợp.

Cách tiếp cận này cho phép cơ quan quản lý xử lý triệt để các hành vi gian lận có tính hệ thống, đồng thời giảm tình trạng kiểm tra tràn lan tại cửa khẩu. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể bị kiểm tra và truy thu thuế nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi hàng hóa đã thông quan.

2.Doanh nghiệp xuất nhập khẩu đối mặt với áp lực tuân thủ cao hơn

Việc siết chặt chống gian lận thương mại đặt doanh nghiệp trước yêu cầu tuân thủ ngày càng cao. Không chỉ dừng lại ở việc khai báo đúng và đủ tại thời điểm thông quan, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, chứng từ thương mại và dữ liệu liên quan để sẵn sàng giải trình khi cơ quan hải quan tiến hành hậu kiểm.

Đối với doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp gia công và sản xuất xuất khẩu, áp lực này càng rõ nét do mô hình chuỗi cung ứng phức tạp, nhiều nhà cung cấp quốc tế và giao dịch đa chiều. Bất kỳ sai lệch nào trong khai báo mã HS, trị giá hoặc xuất xứ đều có thể dẫn đến truy thu thuế, xử phạt hành chính và ảnh hưởng đến uy tín tuân thủ của doanh nghiệp trong các lần thông quan tiếp theo.

3.Tác động đến chuỗi cung ứng và hoạt động logistics

Việc tăng cường kiểm soát gian lận thương mại không chỉ ảnh hưởng đến khâu hải quan mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động logistics và chuỗi cung ứng. Thời gian xử lý hồ sơ có thể kéo dài hơn nếu doanh nghiệp không chuẩn bị đầy đủ chứng từ, dẫn đến nguy cơ phát sinh chi phí lưu kho, lưu container và chậm giao hàng.

Bên cạnh đó, yêu cầu kiểm soát bổ sung tại cả cửa khẩu biển và biên giới khiến doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ hơn với đơn vị logistics để đảm bảo dữ liệu vận chuyển, chứng từ và thông tin khai báo luôn nhất quán. Trong bối cảnh này, logistics không còn đơn thuần là vận chuyển hàng hóa mà trở thành một phần quan trọng của hệ thống quản trị tuân thủ.

4.Quan điểm của THT Cargo Logistics

Theo đánh giá của THT Cargo Logistics, việc hải quan siết chặt chống gian lận thương mại là xu hướng tất yếu nhằm xây dựng môi trường xuất nhập khẩu minh bạch và công bằng. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp trong việc chuẩn hóa quy trình khai báo, quản lý chứng từ và kiểm soát dữ liệu chuỗi cung ứng.

THT cho rằng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là doanh nghiệp FDI và sản xuất xuất khẩu, cần chuyển từ tư duy “xử lý thủ tục” sang “quản trị tuân thủ”. Việc rà soát định kỳ mã HS, trị giá hải quan, nguồn gốc xuất xứ và hồ sơ kỹ thuật sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro hậu kiểm và tránh các chi phí phát sinh không mong muốn.

Với vai trò là đối tác logistics và tư vấn thủ tục hải quan, THT Cargo Logistics luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc cập nhật chính sách mới, rà soát hồ sơ trước và sau thông quan, cũng như xây dựng giải pháp logistics tích hợp phù hợp với định hướng quản lý rủi ro của cơ quan hải quan.

Kết luận

Trong bối cảnh hải quan tăng cường chống gian lận thương mại, việc tuân thủ không còn là yêu cầu mang tính hình thức mà trở thành yếu tố quyết định sự ổn định của hoạt động xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa hồ sơ, kiểm soát dữ liệu và hợp tác chặt chẽ với đối tác logistics sẽ có lợi thế rõ rệt trong quá trình thông quan và vận hành chuỗi cung ứng.

Ngược lại, sự chủ quan hoặc thiếu chuẩn bị có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với truy thu thuế, xử phạt và gián đoạn hoạt động kinh doanh. Đây là thời điểm phù hợp để doanh nghiệp đánh giá lại toàn bộ quy trình xuất nhập khẩu và logistics, nhằm thích ứng với môi trường quản lý ngày càng chặt chẽ trong giai đoạn tới.

Nguồn